طلاق غیابی را می توان اینگونه تعریف کرد که هر گاه مرد مجهول المکان باشد، زن می‌تواند طلاق غیابی گرفته و از مرد جدا شود. گاهی شرایط زندگی برای زن و شوهر بقدری سخت می‌شود که دیگر مایل به ادامه زندگی نیستند و تصمیم به جدایی می‌گیرند. یکی از انواع پرونده‌های طلاق از طرف زن، درخواست های طلاق غیابی زن است.

خانواده کوچکترین ولی اساسی ترین و ارزشمند ترین اجتماع بشری است و آنچنان دارای اهمیت است که زمانی که قرار باشد جامعه ای نابود شود ابتدا باید خانواده در آن جامعه متزلزل گردد. قانون ایران که برگرفته از فقه اسلامی است، این اهمیت را درک نموده و اقدام به وضع قوانین خاص در این مورد نموده و برای هر یک از زن و شوهر و فرزند حقوق و تکالیفی مشخص نموده است. همچنین مرجعی خاص و اختصاصی به نام دادگاه خانواده را جهت رسیدگی به این امور مشخص نموده است.

طلاق چگونه صورت می گیرد؟

تشکیل خانواده از طریق نکاح به وجود می‌آید. نکاح به دو روش دائم و موقت تقسیم می‌شود. نکاح دائم به وسیله طلاق،فسخ، فوت و … منحل شده و از بین می رود. در نکاح دائم حق طلاق مختص مرد است، به این معنی که حق متارکه یک طرفه است. هر چند که لازم نیست خود مرد صیغه طلاق را اجرا کند بلکه می تواند در این خصوص وکیل بگیرد حتی می تواند به همسر خود وکالت دهد و اجرای صیغه طلاق را به او محول نماید. چنانکه در جامعه ایران معمول و متداول است که اجرای صیغه طلاق را نزد یک روحانی میبرند.

منظور از طلاق قضایی چیست و چگونه اجرا می شود؟

در برخی موارد شوهر راضی به طلاق نیست و یا حضور ندارد در این مواقع، دادگاه می تواند حکم به طلاق زن بدهد و به اصطلاح به آن طلاق قضایی گفته می شود؛ یعنی دادگاه در این موارد به نمایندگی از شوهر تصمیم می گیرد . طلاق قضایی دارای شرایط و مواردی است که به آن در ادامه اشاره می‌شود.
موارد طلاق قضایی عبارتند از :

  1.  طلاق به لحاظ عسر و حرج زوجه
  2.  طلاق به لحاظ ترک انفاق
  3. طلاق زوجه غایب مفقودالاثر

طلاق غیابی

به چه کسی مفقودالاثر گفته می شود؟

مفقودالاثر به شخصی گفته می‌شود که مدت زمان زیادی از وی خبر و اطلاعی نباشد؛ و چنانچه همسر چنین شخصی چهار سال تمام ازغیبت شوهرش بگذرد زن می تواند تقاضای طلاق کند. بعد از اجرای صیغه طلاق در دوران عده چنانچه شوهر غایب پیدا شود حق رجوع به همسرش را دارد و اگر مدت عده تمام شود و بعد از آن شوهر پیدا شود دیگر نمی تواند به زن سابق خود رجوع کند حتی اگر زن با شخص دیگر ازدواج نکرده باشد.

در رابطه با غایب بودن باید توجه داشت چنانچه زن بداند شوهر خود در زندان یا کشور خارجی می باشد یا از محل وی اطلاع دارد دیگر نمی تواند از مقررات غایب مفقودالاثر استفاده کند، ولی می تواند از مقررات دیگر مثل عسر و حرج یا اعمال وکالت در طلاق یا ترک انفاق استفاده کند.

روند رسیدگی به طلاق غیابی چگونه است؟

به صرف اینکه زن بگوید از شوهر خود خبر ندارم و وی غایب است، دادگاه حکم طلاق غیابی صادر نمی کند بلکه دادگاه شروع به بررسی و تحقیقات کرده تا خبر و آدرسی از شوهر به دست آورد.
یکی از کارهایی که دادگاه انجام می دهد نشر آگهی در روزنامه است که دارای تشریفات خاصی است؛ دادگاه بر اساس ماده 1023 قانون مدنی سه بار نشر آگهی می کند. در آگهی قید می‌کند که چنانچه اشخاصی از شوهر غایب اطلاعی دارند به دادگاه مراجعه نموده و اطلاعات خود را در اختیار دادگاه قرار دهند .
چنانچه بعد از انتشار آگهی افراد پیدا شود که از شوهر غایب خبری داشته باشند دادگاه از آنها می خواهد که زمان و مکان شوهر غایب را به طور کتبی به دادگاه اعلام نمایند. بعد از اینکه دادگاه از مکان شوهر اطلاع حاصل نمود برای وی ابلاغی می فرستد و از شوهر می خواهد که در جلسه دادگاه در زمان معین حضور پیدا کند. در این صورت به این دلیل که شوهر غایب، مفقودالاثر محسوب نمی گردد، دادگاه حکم به بطلان دعوا صادر می‌کند یعنی پرونده مختومه می شود و حکم طلاق صادر نمی‌شود .
ولی در صورتی که مامور ابلاغ به محل اعلام شده از طرف مطلعین مراجعه نماید و شوهر در آنجا سکونت نداشته باشد و اطلاعی از وی در دسترس نباشد این موضوع را به دادگاه اعلام می نماید و دادگاه حکم طلاق را صادر می کند.
البته باید این نکته را در نظر داشت برای اینکه دادگاه حکم طلاق را به دلیل مفقود الاثر بودن شوهر صادر نماید بایستی صبر نمایید تا یک سال تمام از اولین آگهی در روزنامه سپری گردد و اگر در این مدت خبری از غایب مفقود به دست نیاید، دادگاه حکم طلاق را صادر میکند.

تکلیف نفقه و سایر مخارج زندگی در زمان غیبت همسر به چه صورت است؟

در مدتی که شوهر غایب باشد و از وضعیت خبری به دست نیاید تا زمانی که حکم طلاق صادر و قطعی نگردد؛ زن می تواند از اموال شوهر برای مخارج زندگی خود و بچه هایش استفاده نماید.  در صورتی که اموالی از شوهر غایب به دست نیاید هزینه این مخارج به عنوان طلب زن از شوهر تا ابد باقی می ماند و چنانچه روزی شوهر پیدا شود یا اموالی از وی کشف گردد زن می تواند طلب خود را از بابت مخارج از آن اموال بردارد یا به شوهر سابق خود که پیدا شده مراجعه نمود و از او بخواهد که طلب او را از بابت مخارج بدهد و چنانچه شوهر از پرداخت طلب زن خودداری نمود زن می تواند از دادگاه تقاضای صدور برگه جلب شوهر خود را بخواهد و او را روانه زندان نماید.

چنانچه شوهر غایب و مفقودالاثر گردد و اموالی از وی موجود باشد مانند ماشین ، خانه، مغازه، حساب بانکی و… این اموال را به شخصی امانت می‌دهند که از آنها مراقبت نماید این شخص را دادگاه تعیین می نماید و به وی ” امین اموال غایب مفقودالاثر” گفته می‌شود و نفقه زن و بچه را همین امین اموال از اموال شوهر غایب باید پرداخت نماید.

در آخر نکته ای که باید به آن اشاره شود و در بعضی مواقع خانمی به دادگاه مراجعه می نماید و از دادگاه تقاضای صدور حکم طلاق مینماید و بیان می کند به این دلیل که از شوهرش خبری ندارد و غایب مفقودالاثر می‌باشد، تقاضای طلاق دارد. دادگاه موضوع را بررسی می نماید تا از شوهر خبری به دست بیاورد، بعد از جستجو و بررسی معلوم می گردد که شوهر این خانم، مدتی قبل در حادثه‌ای یا به طور طبیعی فوت کرده است در این موضوع دادگاه دیگر نمی تواند حکم طلاق صادر نماید .زیرا زمانی که یکی از زن و شوهر فوت می نماید، ازدواج خود به خود از بین می‌رود و دیگر ازدواج باقی نمی ماند تا به وسیله طلاق منحل گردد.
و در این فرض، زن از شوهر متوفی خود ارث می برد، هرچند که چنانچه از بابت نفقه یا اجرت المثل یا مهریه طلبی داشته باشد می‌تواند آنها را هم قبل از اینکه اموال شوهرش بین ورثه تقسیم گردد از اموال شوهرش مطالبه کند.